Design Dostępny

Obszar badawczy 

1. Przywrócenie definicji projektowania uniwersalnego w rozumieniu “Design for All”. Projektowanie uniwersalne to nie projektowanie dedykowane dla osób z niepełnosprawnościami, a jest tak powszechnie rozumiane. 
2. Wpływ społeczny projektowania uniwersalnego i projektowania prospołecznego- badanie realnej zmiany społecznej. 
3. Poszukiwanie ukrytych potrzeb wszystkich użytkowników przez badania z użytkownikami ze szczególnymi potrzebami. 
4. Zbadanie możliwości łączenia założeń projektowania uniwersalnego z projektowaniem cyrkularnym. 
5. Projektowanie przestrzeni integracyjnych i dostępnych. 
6. Badania w zakresie uniwersalnego Wayfinding-u. (os niewidome i os. z niepełnosprawnością intelektualną, os. starsze)  
7. Projektowanie narzędzi dla projektantów. (wpływ na środowisko projektowe)  
8. Odpowiedzialność społeczna projektantów.  

Dyscypliny naukowe

Sztuki plastyczne i konserwacja dzieł sztuki, nauki o sztuce 

Misja zespołu Design Dostępny

Współczesne projektowanie koncentruje się na powiązaniach, jakie obiekt może budować: z użytkownikiem, otoczeniem jak i między użytkownikami.  

(…)Dostępność nie sprowadza się dziś jedynie do usuwania barier. To przede wszystkim projektowanie z myślą o różnorodności, która jest naturalną cechą współczesnych społeczeństw. Design staje się narzędziem dialogu i współtworzenia – nie tylko produktem, lecz procesem opartym na empatii, uważności i odpowiedzialności.(…) 

(…)Human-centered design wyrasta z relacji – z codzienności użytkowników, ich historii i perspektyw. Zamiast tworzyć dla anonimowego „odbiorcy końcowego”, projektanci coraz częściej pracują razem z ludźmi, którzy będą korzystać z efektów ich pracy. Użytkownik staje się tu współtwórcą – z własnym głosem, doświadczeniem i wiedzą. To fundamentalna zmiana: od projektowania „o” człowieku do projektowania „z” człowiekiem. (…) 

Dr Anna Zabdyrska o wystawie ALL IN(clusive) 2025 

Działania i obszar badawczy zespołu pokrywają się bezpośrednio z aktualnym prawodawstwem w Polsce i zmianami w prawie Unii Europejskiej umożliwiającymi komercjalizację badań w przyszłości: 

1. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/882 z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie wymogów dostępności produktów i usług. 
2. USTAWA z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze. 
3. USTAWA z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. 
4. USTAWA z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. 

Skład zespołu badawczego

Instytutu Sztuki i Designu: 

dr Lech Kolasiński (kierownik zespołu) 

dr Malwina Antoniszczak,  

dr Katarzyna Cichecka,   

dr Franciszka Jagielak, 

dr Marcin Nowak,  

dr Monika Natkaniec-Papp,  

dr Aleksandra Satława, 

dr Anna Węgrzyniak, 

dr Anna Zabdyrska, 

mgr inż. Marcin Koterwa, 

Współpracownicy: 

Prof. UKEN dr hab. Paulina Rojek-Adamek (Instytut Socjologii, Kognitywistyki i Filozofii UKEN) 

Prof. UKEN dr hab. Aldona Guzik (Instytut Socjologii, Kognitywistyki i Filozofii UKEN) 

mgr Tomasz Rożak (Instytut Sztuki i Designu UKEN) 

Zrealizowane projekty

1. Multisensoryczność i wielowymiarowość w doświadczaniu sztuki współczesnej przez najmłodszych użytkowników na przykładzie zmiennej przestrzeni sensorycznej edukacyjnej dla dzieci w Galerii Bunkier Sztuki w Krakowie. 

Rezultaty projektu: 

Stacja Kreacja bawialnia sztuki współczesnej w Galerii Bunkier Sztuki w Krakowie
https://bunkier.art.pl/stacja-kreacja/ 

Wystawa: All IN(clusive) w Galerii Podbrzezie
https://galeriapodbrzezie.uken.krakow.pl/2025/11/08/all-inclusive/ 

2. Członkowie zespołu Design Dostępny o projektowaniu uniwersalnym:
https://dostepni.uken.krakow.pl/baza-wiedzy/